On binlerce aile çek yasasını bekliyor
24.11.2011KURBAN bayramında yayımlanan “Çek Mağdurlarına Bayram Müjdesi” başlıklı yazımız tahminlerimizin ötesinde ilgi gördü ve adeta “umut ışığı” oldu. Türkiye’nin dört bir yanından e-posta yağdı. Gazetedeki köşemize yüzlerce yorum yapıldı.
KANAYAN YARA
Anlatılan olaylarda, “Çarpık çek sistemi” ve yaşanan “ekonomik kriz” nedeniyle işleri kötüye giden, işyerleri ve yuvaları dağılan, işsiz kalan, kaçak yaşayan, tefecilerin eline düşüp daha çok perişan olan o kadar çok örnek vardı ki..
Çocuğunu okutamayan, depresyona giren, intiharı düşünen çek borçlularının yanı sıra adına çek karnesi alınıp vergi mükellefi yapılan ancak işle ilgisi ve bilgisi bulunmayan yaşlı anne, babası ya da abisi, ablası hapiste olan bundan dolayı ayrıca perişan olan çok sayıda insan da vardı.
KIZANLAR DA VAR
Bu arada bazı okurlarımız “Niçin çek mağduru diyorsunuz? Asıl mağdur, malını satıp çekini tahsil edemeyenler” diyerek sitem ediyorlardı.
Böyle düşünenlere “Adam hapiste ne yapacak. Bırakın çıksın da çalışsın. Alacaklının onların hapiste yatmasından ne menfaati var” diye tepki gösterenler de vardı.
Belli ki çek sisteminin ve çeke dayalı satışın, ciddi aksaklıkları var. Nitekim, gerek Türkiye’de gerekse yabancı ülkelerde, çek kullanımı her geçen gün azalıyor. Bazı yabancı ülkeler, örneğin İngiltere, çek kullanımını bir kaç yıl sonra bütünüyle kaldırmayı planlıyor.
DAVA SAYISI VE ORANI
Çekle ilgili davalar, 2010 yılsonu itibariyle tabloda gösterilmiştir.
2010 yılında sadece karşılıksız çek nedeniyle 250.302 dava açılmış ve bunların 224.986’sı mahkumiyetle sonuçlanmış.
Ceza mahkemelerinde açılan yaklaşık 3.5 milyon davanın ise, yüzde 12’si çekle ilgili davalardan oluşuyor.
NE ZAMAN ÇIKACAK?
Herkesin merak ettiği, bu yasanın ne zaman çıkacağı?
Adalet Bakanlığı’nın karşılıksız çek düzenlemeyi suç olmaktan çıkaran ve hapis cezasını kaldıran Yasa tasarısı ile ilgili çalışma tamamlandı (Yasa tasarısı ve gerekçenin tam metni için Bkz. www.hurriyet.com.tr). Şimdi bunun Meclis’e ne zaman geleceği merak konusu. Yasanın bu yılın sonuna kadar çıkması bekleniyor.
Bu konuda ana muhalefetin de yaklaşımı olumlu olduğu ve ayrı bir yasa teklifi de onlar verdiği için uzlaşılması ve yasanın Meclis’ten rahat çıkması bekleniyor.
AİHM’YE BAŞVURU
Binlerce kişinin beklediği bu Yasayı geciktirmemekte yarar var. Çek mağdurlarının artık tahammülü yok. Hatta birçoğu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne dilekçelerini göndermişler bile. AİHM’nin bakışı “Ekonomik suça ekonomik ceza verilmesi ve hapis cezasının kaldırılması” şeklinde.
Şimdi hepsi nefesini tutmuş vaziyette, bu yasanın çıkacağı günü bekliyor ve emeği geçenlere dua ediyorlar...
Şükrü KIZILOT

CHP Ankara Milletvekili Sinan Aygün, karşılıksız çek keşide edenlere hapis cezası yerine "çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilmesini" öngören yasa teklifini TBMM Başkanlığına verdi.

 Aygün, "çek mağdurları" konusunda TBMM Başkanlığına verdiği yasa teklifiyle ilgili basın toplantısı düzenledi.

10 bine yakın "çek mağdurunun" hapiste olduğunu ifade eden Aygün, 45 bin kişinin de devletten kaçtığını söyledi.

Çek Kanunu’nun yüz binlerce "çek mağduru" yarattığını dile getiren Aygün, yerel mahkemelerde 1 milyon 480 bin civarında karşılıksız çek dosyasının olduğunu, 50 bin dosyanın Yargıtay’da karara bağlanmak üzere beklediğini, 110 bin dosyanın da Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında incelendiğini bildirdi. Aygün, şunları söyledi: "Yasaya göre; 10 lira borcun varsa ve ödeyememişsen 10 bin lira da devlet istiyor ve borcun 20 bin liraya çıkıyor. Devlete 10 bin lirayı yatırmazsan hapis cezası veriliyor. Borçlu zaten 10 bin lira parayı malı aldığı adama ödeyememiş, bir de devlet 10 bin lira istiyor. Devlet ’10 bini öde çık’ diyor yani rehin alıyor. Devlet burada fidyecilik yapıyor. ’Fidyeyi getir seni bırakayım’ diyor. Hapisteki adam borcunu nasıl ödeyecek? Hapisteki adam boncuk yaparak bu parayı ödeyemez." Aygün, ayrıca "kredi kartları" ve "iş adamlarına yeşil pasaport verilmesiyle" ilgili yasa teklifi hazırladıklarını ve bunları önümüzdeki günlerde açıklayacaklarını söyledi.Aygün’ün teklifi, 5941 sayılı Çek Kanununda değişiklik getiriyor.

Teklifte, karşılıksız çek keşide edenlere hapis cezası uygulaması kaldırılıyor. Bunun yerine "çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilmesi" öngörülüyor.

Hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı uygulanan kişilere, bu cezanın infazının ertelenmesi ve kaldırılması konusunda da yeni bir imkan sağlanıyor.

Karşılıksız çekler için bankanın yükümlü olduğu miktar da artırılıyor.

Aygün’ün basın toplantısına katılan Yurdanur Gödek, eşinin çek nedeniyle 7 ay hapiste kaldığını, mağdur olduklarını ve çocuğunu okula yazdıramadığını belirterek, borçlarını hala ödeyemediklerini ve bu durumda binlerce insanın bulunduğunu kaydetti.

26.09.2004 tarihinde Avrupa Birliği’ne Uyum Yasaları çerçevesinde yeni TCK ( Türk Ceza Kanunu) çıkarıldı. Ve bu kanunun geçici birinci maddesine göre diğer özel ceza kanunlarının yeni TCK’ya uyumlu hale getirilmesi için 31,12,2006 yılına kadar süre tanındı. Yine 06.12.2006 tarih ve 5560 sayılı kanunun 15. maddesi ile bu sure 31,12,2008 olarak düzenlendi. 2008 yılı sonuna kadar diğer bütün kanunlarda uyum amaçlı düzenleme yapıldığı halde Markalar Kanunu ile 3167 Sayılı Çek Kanunu uyumlu hale getirilmedi. 01,01,2009 tarihi itibariyle ne Markalar Kanunu kaldı, ne de Çek Kanunu kaldı. Hatta o günlerde Adalet Komisyonu Başkanı Ahmet İyimaya “geçmiş olsun” diyerek Çek Kanunu’nun geçersiz olduğunu ve karşılıksız çek suçlularının artık olmayacağını savundu.
Markalar Kanunu’na muhalefetten yargılanan, hatta bu suçtan cezaevinde olanlar hemen tahliye edildi. Yeni kanun 15 Ocak 2009’da çıksa da geriye dönük işlemeyeceği için gerçekten marka hırsızlarına af denilebilecek şekilde kıyak yapıldı. Hatta cezalarının düşmesiyle kalınmadı, el konulan kaçak mallar bile ödül niyetine teslim edildi.


Peki karşılıksız çek suçundan yargılananlar, ya da cezaevinde olanlar?


Onlara bu kanun uygulanmadı. Peki niye?. Çünkü bankalar öyle istedi diye. 2009 yılının sonuna doğru tekrar Çek Kanunu çıkarıldı ve çek cezalılarına çocuk avutur gibi erteleme getirildi. Cezaevinde olanlar taahhüt vererek tahliye edildi.


Ancak taahhüt verdikleri süre 2010 yılının son aylarında doluyor ve ödenmesi gerekiyor. Ödenmezse tekrar infazları kaldığı yerden başlayacak. Peki bir yıl once taahhüt alınarak tahliye olan bu borçlular borçlarını ödediler mi?. Hiç sanmıyorum. Zaten iflas etmiş, sicili bozuk, iş yapamaz durumda olan insanlar bir senede o kadar yüklü borçlarını nasıl ödeyecekler?. Siz iş vermesseniz, önünü açmazsanız, evine ekmek götüremeyen insanlar ticaretten kalma borçlarını nasıl ödeyecek? Diğer tarafta elinde çek bulunduran alacaklılar ne olacak?

Orta sınıf borçlandı, kredi kartı borçlanmasından zarar görüyorlar ve önemli bir bölümünün tasarrufu eridi. Orta sınıfa son dönemde katılan kesim tekrar yoksulluğa yuvarlanma tehlikesi ile karşı karşıya
Orta sınıf özellikleri
Yoksul bir kimsenin günlük yaşamına geçinme, iki yakayı bir araya getirme uğraşı damgasını vurur. Yoksulun yaşamına hâkim olan boğaz tokluğu mücadelesidir. Ama temel ihtiyaçlarını karşılayıp başka alanlarda harcama yapabilen orta sınıf yaşadığı günün biraz olsun ötesine uzanarak geleceği düşünebilir, gelecek planları yapabilir. İşte bu nedenle orta sınıfların değer ve tutumları ekonomileri ve toplumları değiştirme ve daha mutlu, daha iyimser ve geleceğe dönük toplum yaratmada temel bir rol oynar.

Kriz ve orta sınıf
Ama kriz orta sınıflaşma yönündeki bu tarihi gelişimi yavaşlatabilir hatta geçici olarak da olsa durdurabilir. Türkiye’yi göz önünde bulunduracak olursak kriz ortamında birçok kimsenin işsiz kaldığını ya da işsiz kalmasa bile öenmli oranda gelir kaybına uğradığını görebiliriz. Aynı zamanda orta sınıf aileler borçlandı, kredi kartı borçlanmasından zarar görüyorlar ve yine önemli bir bölümünün tasarrrufları eridi. Orta sınıfa son dönemde katılan ve yoksulluk seviyesini ancak aşmayı başarmış kesim günümüzde tekrar yoksulluğa yuvarlanma tehlikesi ile karşı karşıya. Beklentileri hayal kırıklığına dönüşüyor. Şayet durgunluk bir iki yıl hatta daha fazla sürerse bu kesimin beklentileri ve davranışları önemli ölçüde değişebilir.

Bazı örnekler
Kriz öncesinde refah ve konfor standartlarını yoksulluk düzeyinin üzerine çıkarmayı başarmış birçok kimse ekonomik büyüme döneminde elde ettikleri konumlarını kaybetme tehlikesi ile karşı karşıyadır:
“Kızlarına gözlük parası bulamamışlar. Göremiyor yavrucak, ama para yok ki gözlük alsın... 14 yaşındaki çocuğa dededen kalma çerçeveye cam taktırıp, gözlük yapmışlar. Kız çocuğu... Okula gitmek istemiyomuş, ‘herkes dalga geçiyor benimle’ diye... Evlerini görsen, hâlâ lüks içinde, temiz, düzenli. Ama bellerini kırdı kriz zavallıların... Satıp savmaktan başka çareleri kalmadı.”
Ailede bazı kimselerin işsiz kalması sonucu toplam gelirin düşmesi gelir ve statü kaybının en önemli nedeni olmaktadır:
“İstenen katkı payı parasını üç kişiden ikisi ödeyemiyor. Ben sınıf annesiyim hergün kaç tane veli ağlayıp eşinin işsiz olduğunu, daha önceki maaşlarını bile alamadıklarını anlatıyor. Öğretmen de anlıyor, o da sıkıntıda. Üç çocuğu var, ikisi üniversite mezunu, işinde gücündeydiler. Bahar sonu işten çıkarmışlar birini, karısını da çıkarmışlar. Yeni evli çift bunalıma girmişler, boşanma noktasına gelmişler. Onların yanına taşınmışlar.”
“Yan komşunun kızları, okumuş kızlar, ikisi de çalışıyodu... İkisini de çıkardılar... Ne sigorta, ne bişey... Kalan maaşları bile alamamışlar.. Annesi her gün beddua ediyor onları ortada bırakana ‘Allah yedirmesin’ diye... ”
Orta sınıfın bir başka önemli olan kesimi esnaf ve sanatkârlar arasında işyeri kapatma oldukça yaygındır. İflası önlemek için işine son verip başka geçim yolları arayanlar çoğu durumda umduklarını bulamamaktadır:
“Amcamın taksisi vardı. Sattılar geçen sene 200 milyara. Bankaya yatırdılar. Faiziyle geçiniriz dediler. Geçen sene bu zamanlar alıyorlardı 3 milyar faiz, şimdi 1 milyara düştü. Gezerlerdi alışveriş merkezleri, rahat rahat alışveriş yaparlardı.. Kızları Mango’dan, Zara’dan, bakmazlardı LCW’nin yüzüne. Üzerlerinde yeni bir şey göremezsin artık.”
İflas edenler ve işyerini kapatanlar sayıca çok ama esnaf ve sanatkârların, küçük ve orta işletmelerin karşılaştıkları esas önemli sorun piyasada işin azalması, ciro ve kazancın düşmesidir:
“Ayakkabı mağazası var. Çok güzel kazancı oluyordu. Allah muhtaç etmesin, bugünümüze de bin şükür. Ama dükkândan gün oluyor 15, bilemedin 20 milyon ile dönüyor. N’apacan? Borç içindeyiz. Elektriği, suyu, işçisi... Yetişmiyor... Yok; kimse alışveriş yapmıyor. 30 milyona ayakkabı bulabilir misin alışveriş merkezinde? O kadara satıyor bizimki, ama yine iş yok yine yok. Bizim oğlan Kırkkale’de okuyor, parasını nasıl yetiştireceğiz? Gel de bir sor... Yeni palto alayım dedi, okulları soğuk... Alamadık, evdeki iplerle iki tane kalın hırka ördüm.”
Orta sınıf için statü çok önemlidir ve orta sınıf kimliğinin belirleyicisi giyim kuşam, ev arabadan çok yaşanılan semt ve toplumsal muhittir. Çevre statütü sembolü olduğu kadar, beraber olunan kimseler ve daha önemlisi çocuğun kimlerle birlikte büyüdüğü ve hangi okula gittiği ile ilgili bir konudur:
“Binada bir aile kirayı ödeyemedi gittiler kenar mahallelere... Gecekonduya çıkanlar var, kirasını ödeyemeyip. İşinden olan adam, ekmek götüremiyor, çocuğun dişini çektirmeye para yok... Ne yapsın? Daha ucuz kiraya çıkıyor. İyi komşu, iyi mahalle diye düşünmüyor artık.”
“Ahh, ahh! Kriz nasıl vurdu bilemezsin, kolumuzu kanadımızı kırdı. Gerçi herkes biliyor ama kimseden ses çıkmıyor. Burası iyi insanların yeri, insanlar evlerini kimseye açmazlar, kim ne yer ne içer nasıl sıkıntı çeker bilmezsin. En yakın komşun saklar, bilinsin istemez. Utanır sıkılırlar, hep iyi göstermek isterler kendilerini... Bazen anlatırken utanıyorum ben de; acaba ayıplıyorlar mı bu kadar anlatıyorum diye... Aman Allah’ın bildiğini kuldan mı salkıyacaksın?”
Orta sınıf tüketim ve yaşam standardı hatta yiyecek, giyecek ve ulaşım gibi temel ihtiyaçları karşılama bakımından ciddi bir yoksullaşma süreci içine girmiş tıpkı yoksullar gibi boğaz tokluğu mücadelesi vermeye başlamıştır:
“Gücümüz çok azaldı, ben mutfağı yetiştirirken bir değil bin kez düşünüyorum. Gelinler de öyle...  Hani bir de onlar genç kılığa kıyafete özeniyolar, geziyorlar her haftasonu. Ankamall, FTZ, oralara gidiyorlar. Çıkıyorlar parka, özeniyor öbür kızların kılığına özeniyor. Yazık benim oğlanlar da yetiştiremiyolar eskisi gibi. Geçen senelerde alıyorlardı bilmem kaç taksitle pardesü, etek ceket... Yok artık; kredi kartı olduğu gibi mutfak alışverişine gidiyor. Herkes borç içinde, valla korkuyorum geçen yan binadaki yeni evlilere haciz gelmiş. Duvardaki plazma TV’yi götürmüşler.”
Toplumsal olarak yükselmiş, zaman içerisinde durumunu iyileştirerek orta sınıf yaşam standardına erişmiş birçok aile aşağı doğru yuvarlanma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Geçmişte elde edilen birikim, refah ve statü ile yaşanmakta olan yoksullaşma ve statü kaybı çelişik konumlar yaratmaktadır:
“Dün yan komşuya geçtim öğle saatinde. Çay içiyolarmış bana da verdiler bir bardak. Bayat, içilecek gibi değil. Uğraştım içeyim diye ama mümkün değil gitmedi boğazımdan. Sonra kızları kusura bakmayın dedi. Dün akşamdan kalan çayı tekrar ısıtmışlar! Bir kuru çay, sen düşün artık. Evlerini bir görsen nasıl lüks, nasıl bakımlı... Cimriliklerinden değil yavrum, inan cimrilikten değil... Bildiğim insanlar... Yokluktan! Adam emekli.. İki kızı var okuyor, başka gelir yok. Liseye giden kızının bir ay oldu, kıyafetini alamadılar. Yokluk işte böyle içini eziyor, canını yakıyor insanların...”

Orta sınıf: Toplum için önemi
Orta sınıf ekonomik büyüme döneminde yaşamı ve geleceği bir ölçüde de olsa başarılı olma ve ilerleme olarak görmeye başlamıştı. Büyümenin getirdiği iyimserlik sınırlı da olsa yaygın bir toplum kesimi tarafından paylaşılmaya başlanmıştı. Büyümenin durması veya yavaşlaması bu ruh halini hızla karamsarlığa dönüştürebilir. Altı özellikle çizilmesi gereken nokta, krizden en çok etkilenlerin sayıca büyük bir kesimi oluşturan yoksulluk sınırına yakın orta sınıf aileler olmasıdır. Ekonomik büyüme sonucu çok sayıda kişi ve aile bir ölçüde de olsa yoksulluk sınırını aşmayı başarmıştı. Şimdi tekrar yoksulluk çemberinin içine düşme tehlikesi ile karşı karşıya olan yoksulluk sınırına yakın olan bu kesimdir.
Orta sınıfın zayıflaması tehlikesi toplumdaki sadece bir sosyal grubun değil tüm toplumun geleceği ile ilgilidir. Çünkü orta sınıfın yoksulluk seviyesine yuvarlanması boğaz tokluğu için didinen ve yaşamını sürdürebilmek eşe dosta, konu komşuya, manava kasaba, tarikata cemaate bağımlı hale gelen bir toplum haline gelme demektir. Sürekli olarak yoksulluk ve bağımlılıktan kaynaklanan toplumsal ve siyasi sorunlar yumağı ile boğuşan bir toplum haline gelme demektir. İnternet masraflarını karşılayamama, çocukların eğitiminden kısma, kitap gazete masraflarının azaltılması, sinemaya son verme, seyahat planlarından vazgeçme. İşte geleceğin toplumu olmanın önündeki önemsiz gibi görünen ama esas engellerden bazıları... Türkiye bir yoksul ve bağımlı insanlar toplumu olmaktan hızla çıkabilecek mi? Gelecek için plan ve yatırım yapan dünyaya açık bir orta sınıf toplumu olabilecek mi? Kriz ve krizin sonuçlarını düşünürken öncelikle bu sorulardan başlamamız gerekir?

Önceki ekonomik krizle karşılaştırma
Yoksullar arasında yaygın olarak paylaşılan bir görüş bir önceki krizin özellikle tasarruf sahiplerini etkilediği yönünde. Son krizi diğerinden farklı kılan özellik, işyerlerinin kapanması, üretimin daralması, işsizliğin süresinin uzaması, ücretlerin ve kazancın düşmesi ve sosyal güvenlik sistemlerinin aşınması. Çoğu kimse orta sınıfın ve yoksulların bir önceki krizde bu ölçüde bir ücret ve düşüşü yaşamamış olduğu görüşündedir. Aynı şekilde işsizliğin bu kadar uzun sürmediği ve sigortasızlaşmanın bu ölçüde yaygınlaşmadığı düşünülmektedir. Bu kriz insanları ‘beş kuruşsuz’ bıraktı düşüncesi oldukça yaygındır. Özet olarak belirtmek gerekirse çoğunluk geçmiş krizde bu kadar çok kimsenin, bu kadar çok ve bu kadar uzun süre eziyet çekmediği görüşünü paylaşmaktadır.

Son kriz: Yeni bağlam
Ekonomik krizin sonuçları bir önceki krize göre birçok yönden farklı bir ortamda yaşanmaktadır. Bu farklılıkları birkaç ana başlık altında özetleyebiliriz.

Kamudan özele
2001 krizi sonrasında yoğunlaşan özelleştirme sürecinin de bir sonucu olarak Türkiye’de kamu iktisadi teşebbüslerinde çalışanların sayısı azalmıştır. İkincisi, eğitim, sağlık ve altyapı hizmetlerinin sunumunda özel sektör eskisine göre çok daha ağırlıklı bir konuma gelmiştir. Kısacası Türkiye önemli ölçüde kamuya bağımlı bir toplumdan piyasa koşullarına bağımlılığı artmış bir topluma dönüşmüştür. Devletten işçi çıkarma kolay değildir, kamu kuruluşları ücret ödemelerinde uzun süreli gecikmeler yapamazlar, siyasi kanalların da devreye girmesiyle kamuya olan borçların ertelenmesi sıkça karşılaşılan bir uygulama olmuştur. Bu noktada dile getrimek istediğimiz özelleştirmenin ekonomik etkinlik bakımından sonuçları değil. Sorun şu: Geli-ri azalan veya işsiz kalan ve önemli ölçüde güvenceden yoksun dar gelirli ve orta sınıf aileler için piyasaya eskisine oranla daha fazla bağımlı olma bazı ek zorlukları da beraberinde getirmektedir. 
SENCER AYATA

Bizler son çare seçimleri bekliyoruz bunlardan başka türlü kurtuluş yok onbinlerce çek mağduru aile sandıkta sesini duyuracak 
ByNcdt            

MUĞLA'nın Fethiye İlçesi'nde, öğrenim gördüğü dershaneye olan 5 bin TL'lik borcu nedeniyle annesinin cezaevine girmesi üzerine psikolojik bunalıma giren 18 yaşındaki Soner Semih S., evlerinin balkonundaki çardağa kendini asarak intihar etti. S., arkasında ‘Herkes hakkını helal etsin. Bu duruma daha fazla dayanamayacağım’ yazılı not bıraktı.

Fethiye'de 48 yaşındaki Emine S., geçen Ağustos ayında oğlu Soner Semih S. ile kızı 16 yaşındaki Özlem S.'yi derslerinin daha iyi olması için dershaneye yazdırdı. Ancak şoförlük yapan eşi 52 yaşındaki Mustafa S., dershane parasını ödeyemeyince biriken borç yüzünden dershane yönetimi, senetlerde imzası bulunan anne Emine S.'yi mahkemeye verdi.

Faiziyle birlikte yaklaşık 5 bin TL olan borcu ödeyemeyen Emine S., icra işlemleri sırasında ödeyeceğini taahhüt etmesine rağmen ödemediği için çıkarıldığı mahkeme tarafından 2 ay önce tutuklanarak Muğla Cezaevi'ne gönderildi. Bunun üzerine annesinin kendisinin yüzünden cezaevine girdiği düşüncesiyle bir süredir psikolojik bunalıma girdiği belirtilen Soner Semih S., dün gece saat 22.30 sıralarında evlerinin balkonunda bulunan demir çardağa bağladığı iple kendini asarak intihar etti. S. arkasında, “Herkes hakkını helal etsin. Bu duruma daha fazla dayanamayacağım” yazılı not bıraktı.

Oğlunun ölümünden dolayı dershane yönetimini sorumlu tutan baba Mustafa S., “Bizi çok zor duruma düşürdüler. 1000 liralık borcu faizlerle 5 bin lira yaptılar. Evimizi satıp borcumuzu ödemeyi düşünüyorduk. Dershane yönetimi biraz daha bekleseydi, hem karım cezaevine girmeyecekti, hem de çocuğum bu durumları düşünüp intihar etmeyecekti” diye konuştu.

Olayla ilgili soruşturma sürüyor.

İlk yazıyı yazarken öngördüğümüz gibi, ödenmemiş çeklerle ilgili yapılması beklenen yasal düzenleme konusu daha çok su kaldıracaktır.

Cuma günü yayımlanan yazımızın ardından birçok olumlu ve olumsuz tepki aldık. (Gelen tepkilerin bir kısmı Referans'ın web sitesinde görülebilir.) Doğal olarak asıl tepki, karşılıksız çekleri nedeniyle hapse girme tehlikesi ile karşı karşıya olanlardan geldi.

Ben bu grubu, kötü bir niyetle değil ama biraz da İngilizce tanımlamasından (interest group) etkilenerek, "çıkar grubu" diye adlandırmıştım. Ne yazık ki Türkçemizde "çıkar ya da lobi grubu" genelde olumsuz anlamda kullanılıyor. Yoksa insanların kendi konularını izlemek ve seslerini duyurmak için birliktelikler oluşturmaları kadar doğal ve demokratik bir tavır olabilir mi?

Ödenmeyen çekleri nedeniyle hapis cezası ile karşı karşıya olanların görüşlerini en güzel uzun yıllardır tanıdığım bir büyüğüm özetlemiş:

"... 'Çekini ödemeyen hapse girmeli mi' başlıklı yazınızı okudum. Bu yazıda aşağıdaki hususların yer almamasını eksiklik olarak görüyorum:

- 3167 sayılı Çek Kanunu 31.12.2008 tarihine kadar Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddeleri ile uyumlu hale getirilmesi gerekirken bu yapılmamıştır. Bu nedenle söz konusu kanunun yok sayılması gerektiğini belirten hukukçular vardır. Bu belirsizlik nedeniyle asliye ceza mahkemeleri iki ayrı şekilde uygulama yapmaktadır. Bazı mahkemeler beraat kararı verirken bazıları ceza vermektedir.

- Çek Kanunu'ndaki adli para cezası ödenmediği takdirde hapis cezasına çevrilmektedir. Bunun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 'Hiç kimse yalnızca bir sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirmemiş olmasından dolayı özgürlüğünden yoksun bırakılamaz' hükmüyle çeliştiği belirtilmektedir.

- Borç senetleri ile çekler arasındaki müeyyidelerin farklı olmasının bankaları koruma dışında bir nedeni olmadığı kanaatindeyim.

- Bir işletme iflas ederse o işletme ile ilgili her türlü işlem için ilgili iflas masası yetkili kılınmaktadır. Ama iflas etmiş bir işletmede ödenememiş bir çek varsa, çekte imzası olan kişi işletmenin bu borcunu ya şahsen ödeyecek ya da hapis cezası alacaktır. Tüm diğer borçlar için ise iflas masasında eğer bir şey kaldıysa olabildiği kadar bir ödeme yapılacaktır. Bu durum adil midir?

Belki de 'Türkiye'de adil olan ne var zaten?' diyeceksiniz. Haklısınız…"

Yukarıda sayılan görüşlere ve saptamalara zaten itiraz edilmiyor. Ama bazı karşı savlar var. Örneğin "Sözleşmeden doğan yükümlülük yerine getirilmezse hapis cezası olmaz" savına karşın, "Peki vadeli çek olur mu?" savı hemen öne sürülüyor.

Ya da borç senedi ile çek arasındaki müeyyide farkının sadece bankaları korumayı amaçlamadığı ama ticaret hayatına da bir likidite sağladığını kabul etmemiz gerekmez mi?

Türkiye'deki "dejenere edilmiş (vadeli) çek sisteminin" ekonomiye çok ciddi bir akışkanlık ve likidite sağladığını kim yadsıyabilir? Banka kredisi faizleri (özellikle ekonomik anlamda bir parça zorda ve özkaynak sıkıntısı olan "riskli" firmalar için), gök kubbeyi aşmışken nasıl olacak da işletmeler vade ile hammadde alıp yaşamlarını sürdürecekler?

Sonuçta vadeli çek, arkasında hapis cezası tehdidi olduğu için, "teminatsız/imza karşılığı alınan kredi" anlamına gelmektedir. Teminat tehdidin kendisidir. Bugün bir bankadan teminat olmadan (örneğin gayrimenkul ipoteği ya da diğer bir ipotek olmadan) kredi alınamamaktadır. Çek ile vadeli kredi almanın teminatı da hapis cezası tehdididir.

Hoşlanalım ya da hoşlanmayalım, durum budur.

Zaten böyle olmasa, kimse özsermayesi yeterli olmayan işletmelere ya da işadamlarına çek ile vadeli mal vermez. Dilersek bu duruma yasal bir düzenleme ile son veririz. Ama bunu yaparsak zaten sermayesi çok kıt olan Türk sanayi ve ticaret hayatına ciddi bir tıkanıklık getireceğimizi de hiç unutmayalım.

Son söz: (Son söz etmeyi hiç sevmem ama bugün ödemedikleri çek nedeni ile hapsi tehlikesi yaşayanların asıl dertleri, aldıkları çeşitli borç ve kredilerin aşırı artan faizleridir. O nedenle yazıyorum) Faiz yavru deve gibidir, hiçbir zaman girdiği kapıdan çıkmaz. Mutlaka bir duvar yıkarak çıkar.

           Ertuğ Yaşar

           Referans Gazetesi

 Çekini ödemeyen hapse girmeli mi?

Meclis’te ‘çek yasası’ çatlağı

Karşılıksız çeke hapis cezasını kaldıran yasayı bekleyenlere kötü haber...

 Evet arkadaşlar hakkınızı yasal yollardan arayın   bilgi alın adalet bakanlığı,ekonomi bakanlığı ve milletvekillemize gönderin ...